Πολύμνια Κοσσόρα: «Δεν πιστεύω στις συνταγές για τη συγγραφή ενός καλού βιβλίου»

Γράφτηκε από την  Οκτ 25, 2017

Με αφορμή την κυκλοφορία του μυθιστορήματός της «Καίει ο Ήλιος τα Μεσάνυχτα;» (εκδ. Ωκεανός) κάναμε μια πολύ ενδιαφέρουσα κουβέντα με τη συγγραφέα Πολύμνια Κοσσόρα. Μεταξύ άλλων μιλήσαμε για ταξίδια, χρόνιους παθιασμένους αναγνώστες, έρωτες και φυσικά για τους κεντρικούς ήρωες του βιβλίου της.

 

«Καίει ο Ήλιος τα Μεσάνυχτα;». Γιατί επιλέξατε αυτόν τον αινιγματικό τίτλο για το βιβλίο σας;

Πράγματι ο τίτλος «Καίει ο ήλιος τα μεσάνυχτα» ακούγεται αινιγματικός, ίσως και προκλητικός. Τον διάλεξα αρχικά μάλλον αυθόρμητα, στη συνέχεια τον αμφισβήτησα, κόλλησα ωστόσο σ’ αυτόν για την πολλαπλή σημασία του που αντιπροσωπεύει εξαιρετικά, πιστεύω, το βιβλίο μου. Αναφέρεται βέβαια και στον πραγματικό ήλιο του μεσονυχτίου, μιας και μεγάλο μέρος του μύθου ξετυλίγεται στον Βορρά, στη Νορβηγία, όπου το φαινόμενο αποτελεί χαρακτηριστικό της καλοκαιρινής νύχτας. Ο τίτλος έχει όμως κυρίως συμβολική σημασία. Παραπέμπει σε απροσδόκητα γεγονότα που ανατρέπουν τα δεδομένα συχνά με δραματικό τρόπο, σε εξελίξεις που «καίνε» ζωές. Από την άλλη υπαινίσσεται και το φως της αγάπης που μπορεί να επουλώσει τραύματα, να δράσει ιαματικά στον απόηχο μιας δραματικής εξέλιξης. Επειδή στην ιστορία χωρούν όλες αυτές οι ερμηνείες, θέλησα να αφήσω στον αναγνώστη την επιλογή. Να βάλει ο ίδιος τις δικές του προτεραιότητες στις εντυπώσεις που θα του μείνουν μετά την ανάγνωση. Να δημιουργήσει τη δική του επίγευση συγκίνησης.

Μιλήστε μας λίγο για τους δύο κεντρικούς χαρακτήρες της ιστορίας σας, τον Ορέστη από την Ελλάδα και την Άννελι από τη Νορβηγία.

Ο Ορέστης, ένας λαμπερός νέος Έλληνας, ένα από τα γοητευτικά παιδιά μιας μεσοαστικής τάξης, με δύναμη, μόρφωση, κοινωνικότητα, όλα εκείνα τα συστατικά που τον κάνουν να δείχνει άτρωτος, ακατανίκητος, ευτυχισμένος. Βαθιά μέσα του κρύβεται όμως ένα τραύμα από το παρελθόν και μια ψυχή απείθαρχη και ευάλωτη, που τον κάνουν ιδιαίτερα ευαίσθητο στις μεγάλες ανατροπές της πλοκής. Θα αναφερθώ σε μια χαρακτηριστική φράση που τον αφορά: «Κι εκείνος να είναι αληθινός, ούτε γίγαντας, ούτε νάνος. Εκείνος που ονειρευόταν τις μεγάλες επαναστάσεις, να κάνει τη μικρή, τη δύστροπη επανάσταση της αποδοχής».

Από την άλλη πλευρά, η Άννελι, μια όμορφη, επιτυχημένη γυναίκα του Βορρά, ολοκληρωμένη στον τρόπο ζωής της, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: να αμφισβητήσει η ίδια τις επιλογές της, να πρέπει να βρει τη δύναμη να αναθεωρήσει. Να μια φράση της που αποδεικνύεται σημαντική στην ιστορία μας: «Η αλήθεια είναι αυτό που είναι. Δεν έχει εκδοχές. Δεν την αφορούν τα κίνητρα της αποκάλυψης. Η αλήθεια καθαρίζει, εξιλεώνει.»

Οι διαφορές στην κουλτούρα προσθέτουν σε μια σχέση ή αποτελούν εμπόδιο;

Πιστεύω ότι στην αρχή μιας σχέσης οι διαφορές κουλτούρας προσθέτουν μια ένταση, ένα μυστήριο, έναν μαγνητισμό. Η έλξη του άγνωστου, του διαφορετικού, συχνά γοητεύει και πυροδοτεί το ερωτικό πάθος. Ωστόσο, ο έρωτας δεν αρκεί για να αποκτήσει η σχέση βάθος και διάρκεια. Βέβαια, τίποτε δεν είναι αγεφύρωτο όταν υπάρχει κατανόηση και αγάπη. Για να ισορροπήσουν δυο άνθρωποι και να πάνε πιο πέρα από το πάθος, είναι σημαντικό να κατανοήσουν και να αποδεχθούν την διαφορετικότητα του άλλου. Να χτίσουν πάνω σε ό,τι τους ενώνει και να αντιμετωπίσουν με ανοχή, ίσως και χιούμορ, ό,τι τους χωρίζει. Εκείνα δηλαδή τα χαρακτηριστικά που αντανακλούν την κουλτούρα του «άλλου». Κάτι τέτοιο είναι και εφικτό και γοητευτικό. Προσθέτει και δεν αφαιρεί από τη σχέση. Γνωρίζω κάποια ζευγάρια που το έχουν καταφέρει μια χαρά. Υπάρχει άλλωστε μια παρόμοια περίπτωση πολύ κοντά μου, στην οικογένειά μου.

Cover kaiei o ilios front

Στο μυθιστόρημά σας θίγετε θέματα όπως η μονογονεϊκή οικογένεια και η λαχτάρα για τη μητρότητα. Πόσο διαφορετικά αντιμετωπίζουν τα παραπάνω οι γυναίκες στην Ελλάδα συγκριτικά με αυτές στη Νορβηγία και πόσο επηρεάζει τη στάση τους ο αντίστοιχος περίγυρος;

Όπως σε όλα τα ζητήματα, έτσι και σε ό,τι αφορά το παιδί και την οικογένεια, οι πεποιθήσεις και οι συμπεριφορές αναπτύσσονται και επηρεάζονται από τις κοινωνικές συνθήκες και τις νοοτροπίες του κάθε τόπου. Η λαχτάρα απόκτησης ενός παιδιού, μια παγκόσμια, αρχέγονη ανάγκη, αντιμετωπίζεται πλέον επιστημονικά λίγο-πολύ με τις ίδιες μεθόδους σε όλον τον Δυτικό κόσμο. Εκεί που βλέπουμε καθαρά τη διαφορετικότητα Βορρά – Νότου, είναι τα ζητήματα υιοθεσίας και της μονογονεϊκής οικογένειας. Αποτελεί π.χ. συνηθισμένο φαινόμενο στις Σκανδιναβικές χώρες και δεν προκαλεί συζητήσεις και σχόλια η υιοθεσία ενός παιδιού άλλης φυλής, από την Ασία ή την Αφρική, αλλά και η υιοθεσία που έρχεται να συμπληρώσει μια οικογένεια όπου υπάρχει ήδη ένα φυσικό παιδί. Συνηθισμένο φαινόμενο, βέβαια, είναι και η μονογονεϊκή οικογένεια που προκύπτει από επιλογή και όχι από απρόβλεπτα γεγονότα. Για παράδειγμα, μια Νορβηγίδα αποφασίζει ψύχραιμα να γεννήσει και να αναθρέψει μόνη της ένα παιδί, χωρίς τον πατέρα, κι αυτό θεωρείται απολύτως φυσικό και αποδεκτό στον τόπο της. Ούτε ο κοινωνικός της περίγυρος, ούτε οι θεσμοί (σχολείο, κοινωνική πρόνοια κλπ) αντιμετωπίζουν αρνητικά τέτοιες περιπτώσεις. Στην Ελλάδα βέβαια μια τέτοια επιλογή εξακολουθεί να είναι «δακτυλοδειχτούμενη».

Ποια θεωρείτε πως είναι τα απαραίτητα εφόδια ενός συγγραφέα προκειμένου να γράψει ένα καλό βιβλίο και τι θα πρέπει να αποφύγει οπωσδήποτε;

Δεν πιστεύω στις συνταγές για τη συγγραφή ενός καλού βιβλίου. Υπάρχουν όμως κάποιες μίνιμουμ προϋποθέσεις, χωρίς τις οποίες η απόπειρα συγγραφής θα ήταν μάλλον χάσιμο χρόνου. Είναι κατ’ αρχήν απόλυτη πεποίθησή μου ότι όποιος καταπιάνεται με τη συγγραφή, θα πρέπει να είναι χρόνιος, παθιασμένος αναγνώστης. Το βιβλίο ανοίγει δρόμους στη σκέψη και παράθυρα στη φαντασία. Αλήθεια, δεν μπορώ να φανταστώ ότι κάποιος που δεν διαβάζει, θα έχει τη διάθεση ή την ικανότητα να πλάσει μια ιστορία και να την απλώσει στο χαρτί. Βέβαια, η αγάπη για την ανάγνωση δεν αρκεί για τη συγγραφή καλών βιβλίων. Πιστεύω ακόμη ότι ο συγγραφέας οφείλει να ζει μαζί με τους ανθρώπους. Να ακούει, να συνομιλεί, να αφουγκράζεται. Να ακουμπάει το δάχτυλό του σε τραύματα, να σκαλίζει παλιές συγκινήσεις. Να είναι ανοιχτός σε απροσδόκητες συναντήσεις. Κάποια στιγμή θα καταφέρει ίσως όλο αυτό το συσσωρευμένο «κεφάλαιο» μέσα του να το οργανώσει στη δημιουργία μιας ενδιαφέρουσας ιστορίας. Όσο για το τι πρέπει να αποφεύγει ο συγγραφέας, θα έλεγα οπωσδήποτε την πολυλογία, τον πληθωρισμό επιθέτων και επιρρημάτων, την υπερβολική χρήση εκφραστικών υλικών. Θα είχα μάλιστα να κάνω μια αιρετική παραίνεση, γνωρίζοντας βέβαια ότι έτσι πάω κόντρα στην επικρατούσα τάση της εκδοτικής αγοράς: να αντισταθεί στη «δικτατορία» του βιβλίου-τούβλου.

Έχετε ταξιδέψει πολύ. Τι ρόλο έχουν παίξει τα ταξίδια σας στον τρόπο που βλέπετε τη ζωή και τι στον τρόπο που γράφετε;

Ξεκίνησα να ταξιδεύω από νεαρή ηλικία, σε μια εποχή που δεν ήταν τόσο συνηθισμένο, ειδικά για κορίτσια που δεν ανήκαν στην υψηλή κοινωνία. Θυμάμαι ότι στα πρώτα φοιτητικά χρόνια χρειάστηκε να δανείζομαι χρήματα για τα αεροπορικά μου εισιτήρια και να επιστρέφω τα δανεικά μόλις εισέπραττα την υποτροφία μου. Τα ταξίδια μου άνοιξαν, και εξακολουθούν να μου ανοίγουν, ένα διάπλατο παράθυρο στον μεγάλο κόσμο. Μου γνωρίζουν χώρες, ανθρώπους, νοοτροπίες. Με πλουτίζουν και με φέρνουν «στα ίσια μου». Συνειδητοποιώ ότι δεν είμαι ούτε εγώ, ούτε η χώρα μου το άλας της γης, αλλά ένα ιδιαίτερο, πολύτιμο κομμάτι σ’ αυτό το τεράστιο μωσαϊκό της ανθρωπότητας. Από τα ταξίδια αντλώ εντυπώσεις και συγκινήσεις που κατασταλάζουν εντός μου και, μέσα από μια δυσεξήγητη ζύμωση, αποτελούν την πρώτη ύλη για νέες ιστορίες. Είναι το προσωπικό μου Κεφάλαιο Ζωής.

 

Δώρα Ρουμελιώτη

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Fresh News

Το site morethanawoman.gr χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη εμπειρία σας