Παιδί και διαζύγιο: καταστρέφουμε τα παιδιά μας παίρνοντας διαζύγιο;

Γράφτηκε από την  Ιουν 28, 2015

Το διαζύγιο είναι η τελική λύση της συζυγικής σχέσης, ακυρώνοντας ουσιαστικά τις νομικές υποχρεώσεις και τις ευθύνες του γάμου.

Παλιότερα για να υπάρξει διαζύγιο ο ένας σύζυγος έπρεπε να αποδείξει ότι ο άλλος διέπραξε κάποιο οικογενειακό αδίκημα. Αυτό αναπόφευκτα σήμαινε τον στιγματισμό τόσο του διαζευγμένου όσο και των παιδιών του. Οι νόμοι που αφορούν το διαζύγιο σήμερα έχουν αλλάξει όπως και η νομοθεσία περί υπαιτιότητας ενώ εντοπίζονται και κάποιες διαφορές από χώρα σε χώρα. Η νομική διαδικασία που επικυρώνει το διαζύγιο περιλαμβάνει διευθετήσεις για τα θέματα της διατροφής (συζυγική υποστήριξη), την επιμέλεια των παιδιών, την οικονομική στήριξη των παιδιών και τον ορισμό της περιουσίας και των χρεών.

Τι γίνεται όμως με το ψυχικό κομμάτι του διαζυγίου και το συναισθηματικό αντίκτυπο στα παιδιά του διαζευγμένου ζευγαριού; Σύμφωνα με τις έρευνες του ψυχικού χώρου οι αντιδράσεις των παιδιών ποικίλουν ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, τις οικογενειακές εμπειρίες του παρελθόντος και την ψυχοκοινωνική ωριμότητά τους. Ωστόσο υπάρχουν κάποιες κοινές ψυχικές καταστάσεις στα παιδιά κατά τη διαδικασία του διαζυγίου κι αυτές συχνά παρομοιάζονται με τα στάδια του πένθους και της πραγματικής απώλειας (θάνατο αγαπημένου προσώπου). Αυτά τα στάδια είναι : η άρνηση, ο θυμός, η ενοχή, το άγχος, ο φόβος, η θλίψη και η αποδοχή του διαζυγίου. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι δεν βιώνουν όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά τα παραπάνω στάδια και κάποια φτάνουν γρηγορότερα στο τελευταίο στάδιο της αποδοχής ενώ άλλα μένουν περισσότερο στα προηγούμενα επώδυνα στάδια.

Όταν τα παιδιά πληροφορούνται το διαζύγιο των γονιών τους τις περισσότερες φορές το αντιμετωπίζουν με άρνηση. «Ο μπαμπάς θα ξαναγυρίσει σπίτι, οι γονείς μας δεν μπορούν να χωρίσουν». Ακολούθως, νιώθουν θυμό για τους γονείς τους που «δεν τους αγαπάνε τόσο ώστε να μείνουν μαζί», θυμό για τον γονιό που φεύγει από το σπίτι, θυμό για όλους και για όλα. Το θυμό πολλές φορές ακολουθεί η ενοχή: «ο μπαμπάς έφυγε επειδή δεν ήμουν καλό παιδί, επειδή δεν διάβαζα». Το στάδιο αυτό είναι ιδιαίτερα επώδυνο για τα παιδιά που βασανίζονται από ενοχές και σκέψεις ότι αυτά προκάλεσαν τον χωρισμό των γονιών τους. Οι ενοχές γίνονται περισσότερο έντονες όταν οι γονείς μετά το διαζύγιο συγκρούονται μπροστά στα παιδιά με αφορμή συμπεριφορές των παιδιών: «αν δεν τον μαλώνεις ποτέ μην περιμένεις να είναι καλός μαθητής», με αποτέλεσμα το παιδί να πιστεύει πως αν διάβαζε μόνο τους δεν θα είχαν χωρίσει οι γονείς του.

Στη συνέχεια υπάρχει άγχος και φόβος για το τι θα γίνει στο μέλλον: «θα μας ξεχάσει ο μπαμπάς, θα έρχεται να μας βλέπει; «Θα είναι καλά η μαμά;», «θα το ξεπεράσουμε;» πριν το βασανιστικό στάδιο της θλίψης. Στο στάδιο αυτό πολλά παιδιά κλείνονται στον εαυτό τους, εμφανίζουν κατάθλιψη κι είναι πολύ στενοχωρημένα κι ευσυγκίνητα, εμφανίζουν διατροφικά προβλήματα και διαταραχές ύπνου (υπνηλία, αϋπνία). Οι γονείς σε αυτό το στάδιο (χωρίς να παραμελήσουν τα προηγούμενα) πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί καθώς ενδέχεται να ενοχοποιηθούν για την κατάθλιψη των παιδιών τους και να δυσχεράνουν ακόμα περισσότερο την όλη κατάσταση.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω κάποια παιδιά φτάνουν γρηγορότερα από τα άλλα στο στάδιο της αποδοχής. Είναι το σημείο που έχουν συνειδητοποιήσει πλήρως ότι οι γονείς τους θα ζουν χωριστά ο ένας από τον άλλο και ότι η καθημερινότητά τους ως οικογένεια θα είναι διαφορετική. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως πολλά παιδιά δεν ελπίζουν συνειδητά ή ασυνείδητα οι γονείς τους θα λύσουν τις διαφορές τους και θα επιστρέψουν στην παρελθοντική τους ρουτίνα.

Βέβαια δεν είναι όλα τα διαζύγια ανεπιθύμητα γιατα παιδιά. Πολλές φορές το να μένουν οι γονείς μαζί ενώ υπάρχουν σοβαρές συγκρούσεις και προβλήματα είναι πιο επώδυνο από τη διάλυση του γάμου, με συνέπεια πολλά παιδιά να επιδιώκουν και να ελπίζουν για το διαζύγιο που θα τα γλυτώσει από μια αδιέξοδη, εξουθενωτική κατάσταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις το διαζύγιο εκλαμβάνεται ως μια δεύτερη ευκαιρία τόσο για τα ίδια τα παιδιά όσο και τους γονείς τους να είναι ευτυχισμένα.

Παλιότερα τα παιδιά των διαζευγμένων αντιμετωπίζονταν με τον φόβο ότι θα είναι «προβληματικά», ότι δεν θα έχουν «φυσιολογική ζωή» και θεωρούνταν ότι οι συνέπειες του διαζυγίου θα έχουν αντίκτυπο και θα καθορίσουν την ενήλικη ζωή τους. Ωστόσο αυτό δεν επιβεβαιώνεται από τις έρευνες και αποτελεί περισσότερο εξαίρεση παρά κανόνα.

Τα αποτελέσματα των ερευνών συγκλίνουν στο ότι τα παιδιά των διαζευγμένων δεν έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από το διαζύγιο και συνήθως βρίσκονται στον μέσο όρο της ψυχολογικής και κοινωνικής προσαρμογής. Ο τρόπος όμως που οι γονείς θα χειριστούν το διαζύγιο θα καθορίσει πόσο κοντά ή μακριά από το μέσο όρο της ψυχολογικής και κοινωνικής προσαρμογής θα είναι.

Υπ' αριθμόν ένας κίνδυνος είναι οι συγκρούσεις πριν και μετά το διαζύγιο. Οι συγκρούσεις μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνιο άγχος, ανασφάλεια, ντροπή κι ενοχή. Συγκεκριμένα οι συγκρούσεις διπλασιάζουν τον κίνδυνο για την παρουσίαση συναισθηματικών και συμπεριφοριστικών προβλημάτων. Η επίδραση που έχουν οι συγκρούσεις στα αγόρια φαίνεται να είναι πιο δραματικές και πιθανώς να εκδηλώσουν επιθετικές συμπεριφορές σχετικά άμεσα. Τα κορίτσια ωστόσο τείνουν να δείχνουν τις επιπτώσεις αργότερα με αποκορύφωμα της εκδήλωσής τους την εφηβεία σύμφωνα με την ερευνήτρια Susan Savard.

Ουσιαστικά η επικίνδυνη περίοδος είναι αυτή που προηγήθηκε του διαζυγίου με τα γεγονότα που οδήγησαν στην απόφαση του χωρισμού. Τα ερωτήματα καθοριστικής σημασίας είναι: Πόσο καιρό έμεναν μαζί για χάρη των παιδιών ενώ η επικοινωνία ήταν προβληματική, απόμακρη ή συγκρουσιακή; δηλαδή πόσο καιρό τα παιδιά υπέμειναν μια βασανιστική καθημερινότητα. Πρέπει να θυμηθούμε επίσης πως ήταν η συμπεριφορά των παιδιών και πως εξελίχθηκε αυτήν την περίοδο.

Γεγονός είναι ότι τα περισσότερα διαζύγια δεν είναι «φιλικά» κι έτσι οι γονείς έχουν συγκρούσεις και μετά το διαζύγιο για θέματα που αφορούν την επιμέλεια των παιδιών και την οικονομική διαχείριση. Οι γονείς πρέπει να κάνουν προσαρμογές πραγματικές και συναισθηματικές μόνοι τους κι υπεύθυνα και βασική τους έγνοια και προτεραιότητα θα πρέπει να είναι να προστατέψουν τα παιδιά τους και να μην τα επιβαρύνουν με ενοχές. Επίσης οι διαζευγμένοι γονείς οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στα παρακάτω:

Να μην αναγκάζουν τα παιδιά να πάρουν το ρόλο του αγγελιοφόρου επειδή οι ίδιοι δεν μπορούν να επικοινωνήσουν

Να μην τα αναγκάζουν σε καμία περίπτωση να διαλέξουν πλευρά, τον ένα γονιό ή τον άλλο

Να προσέξουν ιδιαίτερα τις εορταστικές περιόδους ώστε να μην νιώσουν τα παιδιά ότι «επιλέγουν» γονέα

Να ενθαρρύνουν την εκδήλωση των συναισθημάτων των παιδιών κι αν οι ίδιοι δεν είναι σε θέση να το κάνουν, να απευθυνθούν σε κάποιον ειδικό

Να ενθαρρύνουν τα παιδιά να επιστρέψουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες που τα ευχαριστούν

Να πολεμήσουν τις ενοχές των παιδιών τους και να τα διαβεβαιώσουν ότι εκείνα δεν έχουν καμία ευθύνη για το διαζύγιο

Να προλάβουν τα συναισθήματα εγκατάλειψης και να τα διαβεβαιώσουν ότι θα παραμείνουν η βασική τους προτεραιότητα, κυρίως ο γονέας που αποχωρεί από το σπίτι

Να απαντήσουν στα ερωτήματα των παιδιών για το πώς θα αλλάξει η ζωή τους με το διαζύγιο με ειλικρίνεια, να μην αφήνουν απορίες

Να φροντίσουν να διατηρηθούν όσο αυτό είναι εφικτό οι τακτικές ρουτίνες, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων σπίτι για τη συμπεριφορά και την πειθαρχία. Τα χαλαρά όρια, ειδικά σε μια εποχή αλλαγής όπως είναι το διαζύγιο, θα κάνουν τα παιδιά ανασφαλή και θα δημιουργήσουν και στο μέλλον προβλήματα στην σχέση γονέων- παιδιών

Πρώτα απ' όλα να ζητήσουν κι οι ίδιοι οι γονείς βοήθεια όποτε αυτό χρειαστεί. Προφανέστατα και οι ίδιοι οι γονείς χρειάζονται υποστήριξη από φίλους και συγγενείς, θα ήταν ολέθριο όμως λάθος να απευθυνθούν στα παιδιά τους για συμπαράσταση κι υποστήριξη. Αν δεν ζητήσουν οι ίδιοι φροντίδα για τον εαυτό τους δεν θα μπορέσουν να φροντίσουν ούτε τα παιδιά.

Το διαζύγιο μπορεί να αποτελέσει μεγάλη κρίση για μια οικογένεια. Ωστόσο, αν οι διαζευγμένοι γονείς συνεργαστούν ώστε η επικοινωνία τους να βασιστεί στις ανάγκες των παιδιών και προς όφελος τους, η οικογενειακή μονάδα μπορεί να συνεχίσει να είναι μια πηγή δύναμης για τα παιδιά και να προληφθούν μακροπρόθεσμες αρνητικές συνέπειες.

Θεοφίλη Δήμητρα

Οικογενειακή Σύμβουλος, Ψυχοθεραπεύτρια 

Περισσότερα posts στο dimitratheofili.gr

morethanawoman

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Fresh News

Το site morethanawoman.gr χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη εμπειρία σας